Als er zelfs in de wetenschap geen andere manier is om een theorie te beoordelen dan door het aantal, het geloof en de stemkracht van de aanhangers ervan te beoordelen, dan moet dit in de sociale wetenschappen nog meer het geval zijn: de waarheid ligt in de macht.
(If even in science there is no way of judging a theory but by assessing the number, faith and vocal energy of its supporters, then this must be even more so in the social sciences: truth lies in power.)
Dit citaat van Imre Lakatos benadrukt een diepgaand scepticisme over de objectiviteit van kennis, zowel in de natuurwetenschappen als vooral in de sociale wetenschappen. Het suggereert dat de acceptatie van een theorie niet alleen een functie is van de empirische of logische geldigheid ervan, maar sterk wordt beïnvloed door sociale factoren – namelijk hoeveel mensen de theorie steunen, hoe vurig ze erin geloven en hoe luidruchtig ze haar verdedigen. Deze observatie legt het menselijke element achter de wetenschappelijke consensus bloot. In de wetenschap zouden theorieën idealiter beoordeeld moeten worden op hun verklarende kracht en empirische geschiktheid. Lakatos wijst er echter op dat zelfs hier consensus kan worden gevormd door sociale dynamiek, politiek of subjectieve betrokkenheid in plaats van door puur rationele evaluatie.
Door deze logica uit te breiden naar de sociale wetenschappen, die menselijke samenlevingen en gedragingen bestuderen, beweert het citaat dat waarheid nog meer verweven raakt met macht. Op gebieden waar menselijke perspectieven, ideologieën en belangen diep verankerd zijn, weerspiegelt het dominante verhaal vaak bestaande machtsstructuren in plaats van objectieve waarheden. 'Waarheid ligt in macht' omvat dus een kritische kijk op kennis als onlosmakelijk verbonden met maatschappelijke invloed en overheersing.
Deze reflectie vraagt ons om wetenschappelijke kennis met nederigheid en kritisch bewustzijn te benaderen. Het moedigt de erkenning aan van hoe sociale, politieke en historische contexten vormgeven aan wat als 'waarheid' wordt aanvaard. Door de rol van macht en het geloof in de onderschrijving van theorieën te erkennen, worden zowel wetenschappers als de samenleving eraan herinnerd dat kennis zelden neutraal of vaststaand is – zij is dynamisch en vaak omstreden. Een dergelijk inzicht bevordert voortdurend kritisch onderzoek en waakzaamheid tegen zelfgenoegzaamheid bij het zonder vragen aanvaarden van dominante paradigma's.