Jazz to jedyna muzyka, w której noc po nocy można grać tę samą nutę, ale za każdym razem inaczej.
(Jazz is the only music in which the same note can be played night after night but differently each time.)
Ten cytat Ornette’a Colemana pięknie oddaje istotę jazzu i jego podstawową filozofię. Jazz to improwizacyjna forma sztuki, zakorzeniona w spontaniczności i indywidualnej ekspresji. W przeciwieństwie do wielu innych gatunków, w których występy są zwykle wysoce uporządkowane i przewidywalne, jazz opiera się na wyjątkowości każdego wykonania. Pomysł, że tę samą nutę można za każdym razem zagrać inaczej, podkreśla znaczenie emocji, kontekstu i osobistej interpretacji. Każdy muzyk wnosi swój własny akcent, nastrój i talent do improwizacji, dzięki czemu każde wykonanie jest świeżym doświadczeniem. To właśnie ta zmienność sprawia, że jazz jest stale żywy, dynamiczny i nieprzewidywalny. Ucieleśnia ducha innowacji – przesuwania granic i odkrywania nowych wyrażeń w ramach melodii lub tematu. Dla słuchaczy oznacza to, że uczestnictwo w występie jazzowym nigdy nie jest prostym powtórzeniem, ale nową podróżą z każdym przesłuchaniem, podczas której nieustannie wychodzą na jaw niespodzianki i subtelne niuanse. W przypadku muzyków zachęca to do opanowania sztuki słuchania – bycia obecnym, responsywnym i dostrojonym do chwili. Krótko mówiąc, jazz oddaje płynność ludzkiej kondycji i zdolność do odkrywania jej na nowo. Przypomina nam, że powtarzanie niekoniecznie oznacza stagnację; jest to raczej okazja do odkrycia nieskończonych odmian w ramach wspólnego fundamentu. Zasada ta popycha wszystkich artystów do ciągłego rozwijania swojego rzemiosła, zachowując świeże spojrzenie nawet na znane nuty muzyczne, odzwierciedlając kreatywność zakorzenioną w samej strukturze muzyki jazzowej.