Całkowitą pewność możemy mieć tylko w przypadku rzeczy, których nie rozumiemy.
(We can be absolutely certain only about things we do not understand.)
Ten cytat Erica Hoffera podkreśla głęboki paradoks dotyczący ludzkiej percepcji i wiedzy. Sugeruje, że rzeczy, które naprawdę rozumiemy, są często złożone, zniuansowane i pełne niepewności, przez co absolutna pewność jest nieuchwytna, gdybyśmy je pojęli. I odwrotnie, obszary całkowitej pewności to zazwyczaj te, które są poza naszym zrozumieniem – koncepcje lub zjawiska, które są z natury nieodgadnione lub pozostają poza zasięgiem ludzkiego zrozumienia. Idea ta podważa powszechne założenie, że pewność jest równoznaczna ze zrozumieniem, skłaniając nas do uznania granic naszej wiedzy i pokory, jaką musimy przyjąć w obliczu złożonych prawd.
Zarówno w życiu codziennym, jak i w działalności naukowej, ta perspektywa może służyć jako przypomnienie, że pokora jest niezbędna. Kiedy mamy do czynienia ze skomplikowanymi systemami – czy to w fizyce, medycynie czy naukach społecznych – naszą pewność siebie należy złagodzić przyznaniem się do tego, czego nie do końca pojmujemy. Często nadmierna pewność co do naszego zrozumienia prowadzi do nadmiernych uproszczeń i błędów, ponieważ możemy przedwcześnie pominąć niuanse lub niewiadome, które mogą zasadniczo zmienić nasze postrzeganie.
Co więcej, cytat ten można potraktować także jako komentarz do ludzkiego poznania. Nasze modele mentalne są z natury ograniczone i im więcej odkrywamy, tym bardziej poszerzają się granice naszej wiedzy, a jednocześnie ujawniają, jak wiele pozostaje poza naszym zrozumieniem. Popycha nas to do zaakceptowania faktu, że nasza pewność co do niewiedzy jest formą wiedzy samej w sobie – wiedząc, czego nie rozumiemy. Przyjęcie takiego sposobu myślenia sprzyja ciekawości, a nie samozadowoleniu i zachęca do ciągłego uczenia się.
Ostatecznie uznanie, że absolutna pewność leży w naszej niewiedzy, zachęca do pokory, inspiruje do eksploracji i zachęca do pełnego szacunku podejścia do złożonych rzeczywistości. Przypomina nam, że dążenie do zrozumienia to podróż trwająca całe życie, podczas której pewność co do nieznanego jest jedynym absolutem, jakiego możemy z całą pewnością się trzymać.