De succesvolle revolutionair is een staatsman, de mislukte een crimineel.
(The successful revolutionary is a statesman, the unsuccessful one a criminal.)
Het citaat van Erich Fromm daagt ons uit om diep na te denken over de aard van succes en mislukking in de context van politieke en sociale onrust. Het benadrukt de paradoxale perceptie die de samenleving heeft ten opzichte van revolutionairen, grotendeels gebaseerd op hun resultaten en niet op hun bedoelingen of methoden. Wanneer een revolutionair zijn doelen bereikt en verandering teweegbrengt, worden hij vaak gevierd en gerespecteerd als staatslieden: legitieme leiders die de toekomst vormgeven. Wanneer de revolutie echter mislukt, wordt het individu als crimineel gebrandmerkt, gedemoniseerd en veroordeeld omdat hij de status quo in twijfel trekt.
Deze dichotomie roept diepgaande vragen op over rechtvaardigheid, moraliteit en maatschappelijke vooroordelen. Het moedigt scepticisme ten opzichte van simplistische verhalen aan en spoort ons aan de complexiteit achter revolutionaire bewegingen te begrijpen. Succes herschrijft vaak de geschiedenis, geeft vorm aan de publieke opinie en verandert de juridische en morele oordelen die over individuen worden uitgesproken. Omgekeerd kan een mislukking ten onrechte de onderliggende oorzaken en de hartstocht die de acties van de revolutionair aandrijven, verdoezelen.
Fromm's verklaring bekritiseert impliciet de vloeiende definities van heldendom en schurkenstaten in politieke contexten, en herinnert ons eraan dat deze labels sterk afhankelijk zijn van perspectief en machtsdynamiek. Het suggereert dat rechtvaardigheid louter succes of falen moet overstijgen, rekening houdend met de waarden en ambities die veranderingsmakers aandrijven. Het citaat nodigt mensen uit om revolutionaire inspanningen te zien als onderdeel van een breder spectrum in het politieke discours, in plaats van ze te reduceren tot simplistische juridische termen.
In wezen dwingt deze observatie lezers om hun kritische denken over geschiedenis, bestuur en rebellie te verfijnen. Het biedt ook inzicht in hoe de samenleving individuen verheft of demoniseert op basis van veranderende verhalen, en stimuleert een genuanceerd onderzoek naar de complexe krachten die menselijke gebeurtenissen vormgeven.